суббота, 28 августа 2010 г.
Հայ-պոնտական պայմանագիր
Առաստաղից ջրի կաթիլը ընկավ ուղիղ գլխիս: Մեր հեշտասեր հարևանները նորից մոռացել են փակել իրենց ծորակը:Նրանց տնից կաթիլի հետ մահճակալի անզուսպ ճռճռոց է գալիս (ամեն անգամ իմ նահապետական ընտանիքի անդամները հավաքված ժամանակ լսում են ու կարմրում): Աղմուկ չեմ հանում…ուղղակի կողքի կպառկեմ…գիշերը ուշ եմ քնել… հայ-պոնտական պայմանագիր … չարչարված գիրքը… մի տեսակ կաթնագույն ու գզգզված: Գլխավերևումս կանաչ լուսամփոփի հարցական, տանջված ու խնդրող հայացքը. անջատեիր էլի… հիշեցի: Պայմանագրից հետո գիշերը մոռացել եմ պտտել կոճակը, համ ել համարյա մոռացել եմ հանվել…թաց եմ…
Նոր ու փայլուն էլէկտրական թեյնիկը ձայնը գլուխը գցեց… մայրս է` տատիկի ժառանգություն թողած խալաթով…նայեց ներս: Սենյակս պաշարված քաղաքի է նման: Հրեշտակային ժպիտով քնած քրոջս կողքին իմ կարմիր, հոգնած ու թաց աչքերն են…
_ Քոռանամ ես…
Հիմար ճանճերը երեկվա թիթեռին հիշեցրին … Իմ հիացական հայացքը տեսնելով` անհողդողդ կինը տրորեց նրան, շրջվեց ու ժպտաց յուղալի ու կուշտ ժպիտով…թվաց` հիմա ինձ հետ էլ նույն կերպ կվարվի: Հեռացա հագուստի խանութից..առանց այդ էլ չեմ սիրում հագուստ գնել… ոնց որ ապագայի պլանավորում…
Թեյնիկը ավարտեց իր գործը…ճտտաց… սև, թունդ սուրճը վայրէջք կատարեց ուղիղ գրքիս վրա: Հիստերիկի պես վերցրի ու կողքի դրեցի… դպրոցից մնացած հիմար սովորություն է..ինչ տարբերություն մի երկու կաթիլ սուրճ կկաթա Տիգրան Մեծի վրա, թե չի կաթա, միևնույնն է, նա բռնակալ է, կամ էլ աշխարհակալ…ինչ տարբերություն…
Պատուհանագոգիս Մարկեսն ու Սարոյանի նոր գնած հատորները փակում են արևի լույսը, չնայած…
Մայրս ու քույրս սկսեցին խոսել վաղվա խնջույքի մասին…երազս հիշեցի…չպատմեմ, որ չտխրեք…
Ամեն անգամ արթնանալիս, ոտքերս մահճակալից կախում եմ գետնին ու հիմարի պես ուրախանում… արդեն միանգամից գետնին են հասնում…բոյովացել եմ…
Աչքերս ճպճպացնելով հագա իմ ամենասիրած շորը, որ բացի ինձնից ոչ ոքի դուր չի գալիս ու ոտքերիս տակ է ընկնում…կախեցի մեծ վզնոցս…հայրս քնի մեջ նայելլով ինձ.
_ էդ շխկշխկան կաստրունկեն ուր ես կախում վզիցդ…
Սովորել եմ արդեն…ժպտում եմ…
Ականջակալներիս մեջ Կոմիտասի ձայնը սկսեց բացել տրամադրությունս: Բարիկադներս թողնելով դուրս եկա տնից: Մեր հարևան տատին (ամբողջ շենքը նրան տատի է ասում, շատերը անունը չգիտեն) քստքստալով մուտքն է մաքրում: Տաթևի բառբառով ու ջահել ժամանակների փայլը չպահպանած հետաքրքրասեր հայացքով սկսեց հարցուփորձ անել
_ Պիաաաա, հինչ շյուդ ես զարթնալ, շտեղ ես քնյում….
Ուշադիր նայում է հագուստիս, զգում եմ `բան է ուզում ասել, բայց կցկտուր երկու բառով դուրս եմ պրծնում փողոց…
…շատ բութ հայացքներ… սև, կապույտ, շագանակագույն…ինչ տարբերություն… կարևորը բութ...
Համարյա երբեք չչորացող կեղտաջրափոսի մեջ նայում եմ ինձ, չեմ գնահատում գեղեցիկ եմ թե չէ… նոր ծաղկած ծառից մի փոքրիկ ծաղիկ մտցնում եմ չսանրած խոպոպներիս մեջ ու մոռանում սիրուն եմ թե չէ…
Կապույտ տրամադրությամբ մտա երթուղային… մայրը, հայրը ու նրանց լկտի հայացքով տղան…երեքն ել ծամոն են ծամում… ծամողների ընտանիք…մի պահ գլուխների փոխարեն մեծ շրթունքներ սկսեցի տեսնել…ճպճպոց…վարորդը միացրեց երաժշտությունը ու լկտի հայացքը իր վրա կրող գանգատուփը սկսեց հաճույքից տարուբերվել…
Կոմիտասը էլ չի երգում…մարտկոցը նստեց…
Դուռը բացեցին ու եզդիերեն խոսող ամուսինները իրենց մածունի ամանները խցկեցին ոտքերիս տակ... ոտքերս մնացին օդում, իսկ նրանք երևի հայերեն չգիտեն: Բացառիկ տգեղ կնոջ կրծքին երեխա էլ կա…սիրուն աչուկներով…
Նոր կովահոտ հյուրերի պատվին երաժշտության ձայնը բարձրացավ… բոլոր ուղևորները հասցրին մի լավ չափել ու տրորել շորիս փեշերը…իջա…
Լուռ ու գաղջ ընթերցասրահ… մթագնած ուղեղներով ընկերներս…նստեցի սեղանին, հանեցի գզգզված ու սուրճոտ գիրքը … աչքերս կուլ են գնում… հայ- պոնտական… հայ-պոնտա… հայ-պոն… հայ-…
Երազս կրկնվեց, բայց չեմ պատմի, որ չտխրեք….
пятница, 27 августа 2010 г.
Ծաղկի սերմեր գողացող լրագրողը
Ձեռքիս մեջ պինդ սեղմած հեռախոսը սկսեց թպրտալ: Հին է ու չարչարված: Աչքերս մի կերպ բացեցի ու ամոթից չեմ ուզւոմ նայել իմ խեղճ լուսամփոփին… էլի ողջ գիշեր միացված է մնացել: Հին, թոշակի անցած հեռախոսը բացեց հաղորդագրությունը. Hargeli bajanord…ծերությունից նվվացող հեռախոսը ամբողջ ուժով շպրտվեց գետնին ու թնկթնկաց… իսկ ես ուրիշ բան էի սպասում:
Ականջիս մեջ սկսեց զրնգալ ինչ-որ տեղ լսած խոսքերը. “զգույշ չսկսես զանգից զանգ ապրել”… զզվում եմ բոլորիցդ… Աստվածաշունչը հարցական նայում է… էս պահերին ջղայինանում եմ բարեպաշտությունից:
Մինչև աչքերիս պարկերը տրորելով գլուխս կբարձրացնեի մայրս ներս մտավ.
_ Գիտես ժամը քանիսն է… վերջերս շատ ես քնում, դրա համար էլ ամբողջ օրը հոգնած ես:
_ Գիտեմ, գիտեմ, որ ժամը տասն է, գիտեմ, որ ծաղիկները չեմ ջրել, որ բոլորիցդ ուշ եմ քնում ու ուշ արթնանում … լավ եմ անում ,- կոկորդով մեկ գոռացի հեռացող մորս հետևից:
Թիթեռները լցվեցին իմ կապույտ ուղեղի մեջ:
Ոտաբոբիկ լինելուց ճաքճքած ոտքերս սկսեցի տանել աջ ու ձախ ամբողջ սենյակով, նայել հայելու մեջ ու կատաղել սեփական տգեղությունից:
Իրերս լցրի իմ մեծ ու անհարմար պայուսակը ու գյուղի տնից բերած հին տախտակներով սարքած աստիճանը ինձ շպրտեց ներքև:
Կանգառում մի փոքրիկ տղա հատիկով սիգարետ ու ծամոն է վաճառում: Ամեն օր բարևում եմ առանց անունն իմանալու:
_ Ուր ես գնում ամեն օր առավոտ շուտ:
Ուզում էի ասել, որ ինձ համար կարևոր չի, որ խեղդվում եմ, բայց…
_ Աշխատանքի:
_ Հաաա…, վարսավիր ես?
_Չէ, լրագրող եմ
_Հաաա, ես էլ դերասան եմ դառնալու, մաման ա ասել: Որ դառնամ, ինձ էլ կքցես հեռուստացույցի մեջ:
_ Անպայման,- ժպտացի ես:
_ Հա: Ծամոն կուզես…ձրի:
Ասեցի, որ ծամոն չեմ ծամում ու նստեցի երթուղային:
Գերեզմանների կողքով անցնելիս հեռախոսս հիշեցի. Մոռացել էի տանը` հոգեվարքի մեջ :
Հատուկ հրապարակով որոշեցի գնալ, որ ժամն էլ նայեմ, չեմ ուզում ոչ մեկի հետ խոսքի բռնվել:
Ծաղիկներն արդեն թառամում են, սառը աշուն կա օդում: Մի քանի օր առաջ քայլում էինք նույն փողոցով ես ու մայրիկը: Նայեց ծաղիկներին , հիշեց, որ դրանք մեզ մոտ ավելի լավ կաճեին, ունքերը բարձրացրեց ու գլուխն իջեցրեց:Ամաչել էր սերմեր խնդրել: Հաստատ կզգա, որ սիրում եմ իրեն , որ մտածում եմ իր մասին , եթե մի քանիսը վերցնեմ: Կռացա: Ու մի կին լիքը կրծքերով, երկար, փարթամ ցախավելով ու հաստ հետույքով սկսեց գոռգռլ ու աղմկել, մերդիկ լցվեցին շուրջս, հետաքրքիր նայում էին ու մասնակցում կնոջ բողոքին: Վաղը նրանք իմ ռեպորտաժը տեսնելիս կկնքեն.”ծաղկի սերմեր գողացող լրագրողը”:
Ուզում եմ փակել աչքերս ու գոռալ, աղմկել նրանցից բարձր, ամբողջ աշխարհից բարձր, խլացնել բոլորին, լողացնել հաստաքամակ կնոջը ծաղիկի սերմերով ու թռչել իմ թիթեռների պես:
Մարդիկ ցրվեցին:Սերմերը թափվել էին…ափսոս…կինը սպառնալից ու հաղթական նայեց ու կոլեգաների հիացական հայացքների տակ ինձ դարձրեց մեջքը:
… Սենց կարկտահարված օֆիս չեմ գնա, երևի հեռախոսս էլ զանգում ա: Շատրվաններից մի բուռ ջուր լցրի վրաս, հանեցի անտանելի կոշիկներս ու քայլեցի…
Ու ոչինչ, որ փոքրիկ տղան ինձ վարսավիրի ա նմանեցնում ու արդեն կաշառում ա, ոչինչ, որ մարդիկ ինձ ծաղիկի սերմերի չափ չսիրեցին, ոչինչ…
Հիմա քայլում եմ, ամեն բջիջով զգում մոլորակը ու սիրում….
Подписаться на:
Сообщения (Atom)
